Dzianina, tkanina i inne — rodzaje materiałów obiciowych
Czym różni się dzianina od tkaniny, jak powstają sploty, dlaczego to ma znaczenie przy obiciu mebla i czego szukać w karcie technicznej.
W sklepie lub u tapicera często słyszysz ogólne „tkanina obiciowa” na określenie każdego materiału na mebel. W technologii włókienniczej rozróżnia się jednak przede wszystkim tkaniny (materiał powstający przez krzyżowanie dwóch układów nitek — osnowy i wątku na krośnie) oraz dzianiny (materiał zbudowany z połączonych w rzędach pętelek lub nitki układanej metodą dziewiarską). Sposób budowy wpływa na rozciągliwość, stabilność wymiarów, zachowanie przy naciągu i odbiór dotykowy — to ważniejsze niż sama nazwa marketingowa.
Tkaniny (sploty)
Klasyczna tkanina powstaje na krośnie: osnowa biegnie wzdłuż materiału, wątek ją przecina. Stąd znane typy splotów — m.in. płótno, twill (keper), atłas — a także tkaniny żakardowe, gdzie wzór powstaje przez dobór nitek osnowy (i czasem wątku) bez drukowania wzoru na gotowcu.
Tkaniny są zwykle mniej rozciągliwe w obu kierunkach niż typowa dzianina obiciowa, co ułatwia utrzymanie kształtu na dużych płaszczyznach i przy ostrych krawędziach — materiał mniej „ucieka” przy zbiciu, pod warunkiem dobrego doboru gramatury i kierunku.
Dzianiny
Dzianina okrężna powstaje jako tuba na maszynie okrężnej; dzianina płaska — jako szeroki pas na maszynie płaskiej. W obiciach często stosuje się dzianiny stabilizowane (np. termofiksacją lub apreturą), żeby ograniczyć rozciąganie w narożach i po praniu chemicznym zgodnie z wytycznymi producenta.
Większa elastyczność dzianiny bywa zaletą przy skomplikowanych kształtach i łagodnym opływie formy, ale wymaga doświadczenia przy naciągu — nierównomierne naprężenie może prowadzić do fałdowania lub trwałego „zmęczenia” struktury.
Inne określenia w katalogach
Spotkasz też nazwy typu welur tkany, flock, materiały tkano-dziane lub warstwy z podkładem — każda konstrukcja ma inne zachowanie przy cięciu, zszywaniu i użytkowaniu. Kartka techniczna i opis producenta powinny precyzować, czy materiał jest zasadniczo tkaniną, dzianiną, czy produktem złożonym (np. z warstwą pianki lub laminatu), a nie tylko stylistyczną etykietą „premium”.
Co wybrać na mebel?
Nie ma jednej reguły „zawsze tkanina” albo „zawsze dzianina”. Liczy się profil mebla (proste bryły vs. miękkie, wielopłaszczyznowe), metoda tapicerska, wymagania co do odporności na tarcie i pielęgnacji, a także kierunek wzoru przy układaniu na formie.
Porównując dwa materiały, patrz na stabilność wymiarową, gramaturę, wyniki testów (np. Martindale) i zalecane zastosowania — te dane mówią więcej niż sama etykieta „dzianina” lub „tkanina”. W razie wątpliwości próbka wzornikowa i konsultacja z tapicerem lub dostawcą rozstrzygają, czy dany typ materiału pasuje do Twojej realizacji.