Światło UV a blaknięcie tapicerki — co warto wiedzieć?

Zasłony, rolety z filtrem UV, zmiana ustawienia mebla lub obracanie poduszek (gdy producent na to pozwala) to proste sposoby na spowolnienie nierównomiernego blaknięcia. Karta techniczna często podaje klasę odporności na światło — im wyższa w skali testu, tym wolniejsze zmiany w warunkach laboratoryjnych, ale w domu i tak liczy się nasilenie światła.

Służy do tego skala niebieskowełniana według normy ISO 105-B02, ośmiostopniowa: 1 oznacza barwnik bardzo nietrwały, 8 — wyjątkowo odporny. Próbkę naświetla się razem z wzorcami i porównuje, przy którym z nich pojawia się widoczna zmiana. Każdy kolejny stopień skali oznacza mniej więcej dwukrotnie dłuższy czas do tej samej zmiany.

Dla tkanin obiciowych używanych w typowym wnętrzu za rozsądny poziom uznaje się klasy 4–5. Przy meblach stojących w pełnym słońcu, na przeszklonych werandach czy w witrynach warto szukać wartości wyższych, w okolicach 6 i więcej.

Nie chodzi o samą jasność, lecz o typ barwnika. Intensywne czerwienie, fiolety i niektóre odcienie niebieskiego wymagają barwników wrażliwszych na promieniowanie, dlatego przy tej samej ekspozycji tracą nasycenie szybciej niż beże, szarości czy czernie. Bardzo ciemne kolory blakną wolniej, ale zmiana bywa lepiej widoczna, bo ujawnia się jako wyraźne przetarcie odcienia.

Znaczenie ma też włókno. Poliester wiąże barwnik w sposób odporny na światło, wiskoza i bawełna są pod tym względem słabsze. Ta sama receptura koloru na dwóch różnych podłożach daje różną trwałość.

Zwykłe szkło okienne zatrzymuje niemal całe promieniowanie UVB, ale przepuszcza znaczną część UVA, które również rozkłada barwniki. Do tego dochodzi światło widzialne i ciepło — oba przyspieszają proces. Przekonanie, że „za szybą nic się nie stanie”, nie ma pokrycia w praktyce.

Szyby z powłoką przeciwsłoneczną lub folie okienne z filtrem UV realnie ograniczają problem i bywają tańsze niż przetapicerowanie mebla. W pomieszczeniach z dużym przeszkleniem to inwestycja, która chroni nie tylko tapicerkę, ale też podłogi i obrazy.

Najprostszy zabieg to obracanie i zamienianie miejscami poduszek siedziska i oparcia, jeśli konstrukcja mebla na to pozwala. Dzięki temu żaden fragment nie zbiera całej rocznej dawki światła, a ewentualna zmiana odcienia rozkłada się na całą powierzchnię i przestaje być widoczna jako plama.

Warto też pamiętać o dywanie i zasłonach: mebel przestawiony po dwóch latach odsłania fragment podłogi o innym odcieniu i wtedy dopiero widać, jak duża była zmiana. Ta sama skala procesu dotyczy tapicerki, tylko zwykle nie ma z czym jej porównać.